monitoring jakości powietrza
#1
Szanowny Panie Burmistrzu
Co można zrobić w celu poprawy jakości powietrza na osiedlu Podgórze II?
W listopadzie 2015 roku zgłaszałem poprzez stronę internetową Urzędu Miejskiego w zakładce "pytania do Burmistrza" problem katastrofalnego zanieczyszczenia powietrza na terenie Osiedla Podgórze II. Sytuacja  nie uległa żadnej poprawie, a wręcz bardzo mocno uległa pogorszeniu.
Uważam, że dbałość o zdrowie mieszkańców powinna być priorytetem władz miasta. Straż Miejska w celu egzekwowania przepisów nie posiada odpowiednich narzędzi. Dlatego moje pytanie o możliwość podjęcia kroków w celu zamontowania urządzenia do monitoringu jakości powietrza na naszym osiedlu. Pozwoli to stwierdzić rzeczywistą jakość powietrza na jednym z największych osiedli w Cieszynie. Istniejąca stacja monitoringu na ul. Mickiewicza zamontowana jeszcze w czasach PRL-u nie wskazuje wiarygodnych wyników. Zmieniła się architektura miasta i sporo budynków jednorodzinnych opalanych niestety również odpadami węglowymi i śmieciowymi znajduje się w okolicach osiedla "Banotówka".
Mam nadzieję, że przychyli się Pan do naszej intencji. Chcemy wiedzieć jakie jest rzeczywiste zanieczyszczenie powietrza na naszym terenie. Przyczyni się to do znalezienia rozwiązania tego problemu. Do teraz problem jest niedoceniany i lekceważony, a my, mieszkańcy Cieszyna jesteśmy truci, natomiast truciciele nie ponoszą żadnych konsekwencji.
Pragnę również odnieść się do sposobu zadawania pytań na portalu. Obecny system nie pozwala na dyskusję zainteresowanych osób. Po odpowiedzi zamyka Pan temat. To nie jest sposób na swobodny kontakt Pana z wyborcami i wydaje mi się, że trzeba by wrócić do poprzedniego systemu i być bardziej elastycznym w dyskusji z obywatelami.
z poważaniem
Jerzy Wąsik
#2
      Odnosząc się Pana pytania, dziękuję za zainteresowanie tematem jakości powietrza na terenie Cieszyna i krótko postaram się wyjaśnić poruszone przez Pana wątki.

      Stacja monitoringu powietrza zlokalizowana w Cieszynie przy ul. Mickiewicza 13 jest jedną z ponad dwudziestu stacji monitoringowych działających w ramach Śląskiego Monitoringu Powietrza, prowadzonego przez Wojewódzką Inspekcję Ochrony Środowiska w Katowicach. Cieszyńska stacja nie działa w „oderwaniu” od pozostałych stacji, a celem jej funkcjonowania jest nie tylko dostarczanie informacji o lokalnym stanie powietrza atmosferycznego. Wybór miejsca posadowienia stacji został dokonany przez wspomnianą powyżej Inspekcję. Na stacji mierzone są również parametry meteorologiczne, w tym kierunek i prędkość wiatru, co pozwala m.in. na analizę przepływu zanieczyszczeń. Wyniki z wszystkich stacji pomiarowych nie tylko odzwierciedlają aktualny stan powietrza, ale przede wszystkim służą do prognozowania jego jakości, często w kilkudniowej perspektywie czasowej, co umożliwia wydawanie stosownych komunikatów i ostrzeżeń dla wybranych regionów województwa śląskiego (informacje udostępniane są mieszkańcom Cieszyna m.in. na stronach http://www.um.cieszyn.pl oraz http://www.cieszyn.pl, a także w systemie informowania SMS-owego). Pragnę zwrócić uwagę, że stacja ta działa w obecnej lokalizacji od 2005 r., a nie od czasów PRL-u jak Pan sugeruje.

      Cieszyn jest miastem o zróżnicowanej rzeźbie terenu – bardzo liczne są wzniesienia i lokalne obniżenia poziomu gruntu, co przekłada się na bardzo zróżnicowane warunki aerosanitarne. Mamy na terenie naszego miasta miejsca bardzo łatwo i szybko przewietrzane (lokalne wzniesienia i wypłaszczenia) oraz obszary z zalegającym powietrzem, w których nasilone jest występowanie takich zjawisk, jak tzw. mrozowiska, utrzymujące się mgły itp. (np. w dolinach potoków). Tego typu warunki mają z kolei przełożenie na jakość powietrza, które często w nieodległych lokalizacjach może diametralnie różnić się pod względem stężeń różnych rodzajów zanieczyszczeń. Nie sposób dla miasta o tak ukształtowanej powierzchni wskazać jedno miejsce, w którym pomiary jakości powietrza dawałyby wyniki wiarygodne i miarodajne dla całego obszaru. Absolutnie nie twierdzę – powołując się na wyniki pomiarów wyłącznie cieszyńskiej stacji monitoringowej – że jakość powietrza w Cieszynie jest dobra. Z pewnością odbiega od naszych oczekiwań, nie różniąc się zasadniczo od sytuacji w podobnych miejscowościach. Zachęcam do śledzenia wyników pomiarów prowadzonych na stacji zlokalizowanej na terenie Czeskiego Cieszyna (a także w kilku sąsiednich miejscowościach po stronie czeskiej), które pozwalają wyrobić sobie pogląd na jakość powietrza w Cieszynie i w okolicy. Zwracam jednak przy tym uwagę na różne poziomy ostrzegania i alarmowania, wynikające z różnych przyjętych w polskim i czeskim prawodawstwie norm – niestety, polskie normy są pod tym względem bardziej liberalne.

      Nie podzielam Pana opinii, że jakość powietrza na osiedlu Pogórze II i Banotówka jest szczególnie zła. W mojej ocenie, przy wspomnianych powyżej lokalnych uwarunkowaniach rozprzestrzeniania się zanieczyszczeń i zalegania mas powietrza, nie odbiega w sposób zasadniczy od wielu innych rejonów Cieszyna. Nie uważam za zasadne lokalizowanie we wskazanym przez Pana rejonie kolejnej stacji monitoringu powietrza, zwłaszcza w kontekście oczekiwań i uwag mieszkańców innych rejonów, którzy domagają się podjęcia dokładnie takich samych przedsięwzięć w pobliżu ich miejsca zamieszkania. Kolejna stacja monitoringowa w żaden sposób nie wpłynie na poprawę jakości powietrza w mieście, ani nie wskaże źródeł problemu (w istocie te są doskonale znane – w sezonie grzewczym, kiedy to mamy do czynienia z występowaniem zjawiska smogu, są to głównie piece domowe i transport samochodowy). Nie uważam również za zasadne – ze względów logistycznych i ekonomicznych – budowy lokalnej, miejskiej sieci monitoringu powietrza, która w przypadku Cieszyna szacunkowo winna składać się przynajmniej z kilkunastu stacji pomiarowych (kontekstem jest liczba stacji działających obecnie w systemie Śląskiego Monitoringu Powietrza). Pragnę przy tym zwrócić uwagę, że w całym województwie śląskim jedynie dwie duże aglomeracje miejskie (Katowice i Częstochowa) posiadają po dwie funkcjonujące stacje monitoringowe, natomiast szereg innych miast (np. w naszym regionie Skoczów, Wisła) w ogóle nie posiadają zlokalizowanej na swoim terenie stacji monitoringowej, a do oceny stanu powietrza na ich terenie wykorzystywane są pomiary dokonywane w innych stacjach monitoringowych strefy śląskiej.

      Nie mogę się również z Panem zgodzić, że problem jakości powietrza, którym oddychamy jest w Cieszynie niedoceniany lub lekceważony. Przypomnę tylko, że jako pierwsza gmina w rejonie wprowadziliśmy już w 1996 r. system dofinansowania modernizacji systemów grzewczych (konsekwentnie wspieramy jedynie inwestycje dające największy efekt ograniczenia tzw. niskiej emisji, czyli polegające na całkowitej likwidacji ogrzewania opartego o paliwa węglowe), z którego skorzystało dotąd ponad 1000 właścicieli budynków i lokali mieszkalnych; przed laty miasto dokonało uciepłowienia osiedla Mały Jaworowy, likwidując przy tym ok. 700 węglowych pieców kaflowych; podobne działania zostały zrealizowane w 2015 r. w ośmiu wielorodzinnych budynkach w śródmieściu Cieszyna, a obecnie trwają prace w zakresie pozyskania zewnętrznych środków finansowych, aby podobnymi działaniami objąć ponad 40 kolejnych budynków, dla których została już wykonana stosowna dokumentacja projektowo-budowlana. Inne działania, realizowane w zakresie poprawy efektywności energetycznej, a mające w pewnym zakresie przełożenie na ograniczenie niskiej emisji, a tym samym na jakość powietrza atmosferycznego, zostały przedstawione w zestawieniu dostępnym pod linkiem:
www.um.cieszyn.pl/files/Srodki_poprawy_efektywnosci_energetycznej.pdf

      Zapewniam, że Straż Miejska prowadzi stosowne kontrole i podejmuje – w oparciu o obowiązujące przepisy prawne – interwencje w zakresie zagrożeń związanych z niską emisją. Więcej informacji na ten temat można znaleźć np. w artykule na portalu http://www.ox.pl z dnia 3 stycznia 2017 r., zatytułowanym „Palił śmieci w piecu – zapłacił mandat” i dostępnym pod linkiem:
http://wiadomosci.ox.pl/wiadomosc,35930,palil-smieci-w-piecu.html

      Informacje odnoszące się do działań Straży Miejskiej prowadzonych w ostatnich dniach zawarte są także w artykule opublikowanym w „Głosie Ziemi Cieszyńskiej” z dnia 13 stycznia 2017 r. Chciałbym w tym miejscu podkreślić, że Straż Miejska może podejmować skuteczne interwencje jedynie w odniesieniu do stwierdzonego faktu spalania odpadów w piecach domowych, przy czym najbardziej zanieczyszczające środowisko paliwa stałe typu muł i flotokoncentraty węglowe, w świetle obowiązującego prawa są paliwami dopuszczonymi do obrotu handlowego i stosowania w paleniskach domowych.

      Równolegle do przedsięwzięć inwestycyjnych, czynności kontrolnych lub wspierających (dotacje celowe), prowadzone są przez służby komunalne działania edukacyjno-promocyjne w zakresie zagrożeń związanych z zanieczyszczeniem powietrza atmosferycznego oraz wskazywania możliwości podejmowania działań zmierzających do ograniczenia niskiej emisji. W tym zakresie Gmina Cieszyn przez kilka lat współpracowała z Fundacją ARKA z Bielska-Białej, dystrybuując wśród dzieci i młodzieży, a także właścicieli budynków mieszkalnych ulotki i plakaty dotyczące przede wszystkim zagrożeń związanych ze spalaniem odpadów komunalnych w piecach i kotłach domowych. Tematy związane z zanieczyszczeniem powietrza były wielokrotnie poruszane na łamach „Wiadomości Ratuszowych”, m.in. w ramach cyklu pn. „W Cieszynie nie do pomyślenia”. Jedną z ostatnich inicjatyw w zakresie edukacji ekologicznej był zorganizowany przez Urząd Miejski w Cieszynie w dniu 15 stycznia 2017 r. na cieszyńskim Rynku, pokaz tzw. ekologicznego – czyli bardziej wydajnego i powodującego mniejszą emisję zanieczyszczeń do powietrza – spalania węgla w kotłach domowych.

      W 2016 r. Gmina Cieszyn została objęta kontrolą Najwyższej Izby Kontroli w ramach tematu: „Eliminacja niskiej emisji z kotłowni przydomowych i gminnych w województwie śląskim”. Wystąpienie pokontrolne z dnia 28 lipca 2016 r. jest dostępne na stronie Biuletynu Informacji Publicznej Urzędu Miejskiego w Cieszynie w zakładce→Kontrola zarządcza→Kontrole zewnętrzne, pod linkiem:
http://bip.um.cieszyn.pl/artykul/680/13415/wystapienie-pokontrolne-lka-410-007-13-2016-eliminacja-niskiej-emisji-z-kotlowni-przydomowych-i-gminnych-w-wojewodztwie-slaskim

     Z pewnością działania cieszyńskiego samorządu gminnego w tym zakresie nie są wystarczające, zwłaszcza w odniesieniu do skali odnotowywanego zagrożenia, ale jestem przekonany, że są to działania adekwatne do obecnych możliwości formalnoprawnych oraz finansowych budżetu miasta.

      Od lat postulatem środowisk samorządowych jest uregulowanie w przepisach prawa na poziomie krajowym, jako przepisów powszechnie obowiązujących, kwestii dopuszczenia do obrotu i stosowania ww. paliw, będących de facto odpadami przemysłu węglowego i obróbki węgla, a także użytkowania w celach grzewczych wyłącznie instalacji spełniających odpowiednie standardy emisyjne. Obecnie wprowadzenie takich ograniczeń jest możliwe na szczeblu samorządu wojewódzkiego. W dniu 12 stycznia 2017 r. Marszałek Województwa Śląskiego przedstawił projekt tzw. uchwały antysmogowej Sejmiku Województwa Śląskiego (w sprawie wprowadzenia na obszarze województwa śląskiego ograniczeń w eksploatacji instalacji, w których następuje spalanie paliw, celem poddania projektu uchwały procedurze konsultacji społecznych i opiniowania), przyjęty przez Zarząd Województwa uchwałą nr 64/165 N/2017 i dostępny jest pod linkiem:
http://zarzad.slaskie.pl/article_bip/85428

      Uwagi do tego projektu można zgłaszać w trybie konsultacji społecznych do dnia 6 lutego 2017 r. – sądzę, że warto z tym projektem się zapoznać, bowiem w mojej ocenie przynajmniej częściowo proponowane w nim rozwiązania wychodzą naprzeciw postulatom i oczekiwaniom wielu mieszkańców naszego miasta i regionu.

      Odpowiadając na Pana ostatnie spostrzeżenie chciałbym poinformować, że w poprzedniej odpowiedzi na pytanie pana Bartosza Prochaski informowałem, że mieszkańcy nadal zadają pytania Burmistrzowi Miasta, przy czym najczęściej robią to przy okazji różnego rodzaju spotkań, w tym m.in. rozmów prowadzonych w ramach przyjmowania stron, które odbywają się w każdy wtorek. Takich spotkań jest kilkaset rocznie.

      Z posiadanych informacji wiem, że w poprzednich kadencjach burmistrzów również nie było możliwości dyskusji na forum i także obowiązywała formuła „pytanie-odpowiedź”. Zmiana, którą ja wprowadziłem polega na wycofaniu możliwości anonimowego zadawania pytań, co z perspektywy czasu uważam za bardzo roztropne rozwiązanie. Każdy bowiem zgłaszany problem powinien być rzeczywistym problemem, który wymaga racjonalnego zaangażowania zarówno burmistrza, jak i podlegających mu urzędników. Dlatego właśnie występuje formuła „pytanie i odpowiedź”. Po uzyskaniu odpowiedzi temat jest zamykany, ponieważ – jak sama nazwa wskazuje – są to pytania do Burmistrza Miasta Cieszyna.

      Na koniec zachęcam wszystkich mieszkańców Cieszyna i inne zainteresowane osoby do bieżących kontaktów z burmistrzem lub urzędnikami w celu przedyskutowania zauważonych problemów. Na pewno każdy z nich zostanie potraktowany poważnie.
Z poważaniem
Ryszard Macura
Burmistrz Miasta Cieszyna